Close Veiligheidsactie voor gasfornuizen en gaskookplaten: klik hier.
Audemars Piguet Museum in Basel

Een visionair met zijn voeten op de grond

Bjarke Ingels plant onze toekomst.

De Deense architect Bjarke Ingels slaat een brug tussen visionair en concreet. Hij zoekt – en vindt – antwoorden op de grote uitdagingen van ons heden en onze toekomst.

VIA 57 West, New York VIA 57 WEST, New York, USA © Iwan Baan

“Architectuur”, aldus Bjarke Ingels, “lijkt zich in een dilemma te bevinden. Het is of naïef utopisch of verlammend pragmatisch.” De 41-jarige Deen ziet het als zijn taak om dit dilemma op te lossen. Het komt bijna als een verrassing dat Ingels van zichzelf zegt meer geïnteresseerd in evolutie dan in revolutie te zijn. Bewegen, verdraaien, kantelen, uitwaaieren; dat is hoe de ontwerpstijl van Ingels samengevat kan worden. Of het nu om de spiraalvormige hoogbouw van Coconut Grove at Grand Bay in Miami of 11th Avenue in New York, de ontwerpen van de “Inhabited Hills” in het Taiwanese Hualien Resort of het “Sluishuis” in Amsterdam gaat – voor al deze ontwerpen geldt dat de innovatieve vormen nooit een doel op zich zijn. De vorm volgt niet langer de functie, maar opent de weg naar nieuwe functies.

Neem bijvoorbeeld de asymmetrische VIA-57-WEST-piramide aan de oever van de Hudsonrivier, die zelfs tussen de hoogbouw van New York City opzien baart. Een verschoven piramide die een groen atrium met de steile gevel van een wolkenkrabber verbindt. Of de elektriciteitscentrale van Kopenhagen, waarvan het dak ook als stedelijke skischans kan worden gebruikt. En dan zijn er nog de clusters met voordelige drijvende 'studentenhuizen' in kuststeden, die duurzaam zijn gemaakt van goed geïsoleerde, voormalige zeecontainers. En ten slotte de knooppunten van snelwegen waarvan de ongebruikte gebieden worden omgetoverd tot parken.

Steve Benisty
“We ontwerpen geen gebouwen voor architecten, we ontwerpen gebouwen voor mensen die in elektriciteitscentrales, in scholen en in musea werken.”

Bjarke Ingels

Antwoorden op de uitdagingen van onze tijd

Coconut Grove Coconut Grove, Miami, Florida ©Azeez Bakare

Ingels, oprichter van studion BIG in Kopenhagen, is geen wereldvreemde planoloog die stedelijke omgevingen vanachter zijn tekentafel ontwerpt en daarmee dicteert hoe mensen zouden moeten leven. Hij belichaamt een nieuwe generatie architecten die geen zin meer hebben in megalomane prestigeprojecten, maar in plaats daarvan eerlijke oplossingen zoeken voor de grote uitdagingen van onze tijd: verstedelijking, migratie, natuurrampen en armoede. Hij is een visionaire denker met beide voeten stevig op de grond.

Handig dus dat Ingels in staat is zijn filosofie in citaten en retweetwaardige slogans uit te drukken. “Yes is more” is een van zijn credo's; een mix van alle designprincipes van de laatste honderd jaar, van het minimalisme tot en met het functionalisme. BIGamy is een ander concept, waarin een gebouw idealiter hybride functies moet kunnen vervullen.

Maar de fundamentele vraag blijft: hoe kan een gebouw sociaal, economisch en ecologisch tegelijk zijn? “We ontwerpen geen gebouwen voor architecten”, aldus Ingels. “We ontwerpen gebouwen voor mensen die in elektriciteitscentrales, in scholen en in musea werken.”

Ingels ontwerpt pragmatische utopieën

Daarvoor combineert hij ook op het eerste oog nogal onverenigbare principes: pragmatische utopieën of hedonistische duurzaamheid. Deze laatste benadering stelt dat groene ontwerpen alleen succesvol kunnen zijn als ze begerenswaardiger zijn dan de status quo. “Duurzaamheid is een soort neo-protestants idee geworden”, zegt Ingels. Mensen geloven dat “goed doen ook altijd pijn moet doen.”

The Mountain in Copenhagen The Mountain Dwellings, Copenhagen, Denmark ©Carsten Kring

Mountain Dwellings symboliseert, met zijn vroege ontwerp, wellicht het beste wat hiermee wordt bedoeld. Dit penthousecomplex op een helling in Kopenhagen dat over een parkeergarage voor de bewoners hangt, is volgens Ingels “het beste voorbeeld van wat we 'architectonische alchemie' noemen". Het idee hierachter is dat als we geen goud, dan toch minstens meerwaarde kunnen creëren door traditionele elementen als appartementen en parkeergarages te mixen, zodat mensen in dit geval niet meer hoeven te kiezen tussen 'wonen met een tuin' of 'wonen in de stad'.”

en onbevreesde architect

Zijn mentor, Rem Koolhaas, omschreef Ingels ooit als de eerste architect 'zonder angst'. Deze onbevreesdheid lijkt nu zijn grootste troef te zijn geworden. Zijn studio BIG pikt de ene architectuurprijs na de andere op. Hij is momenteel bezig met meer dan tien gebouwen, waaronder het nieuwe hoofdkantoor van Google en de tweede toren van het nieuwe World Trade Center. De projecten strekken zich uit tot in China, de Färöereilanden en Mexico.

Google North Bayshore Google in North Bayshore, Californië, VS ©MIR

Maar Bjarke Ingels bouwt allang niet meer alleen wolkenkrabbers. Hij creëert ook 'gedachtenstructuren'. De Deen is niet alleen architect, hij is ook popster, profeet en filosoof. Hij is verworden tot een handelsreiziger in toekomstbeelden en één van de internationale movers & shakers die van het ene ideeëncongres naar het andere vliegen om het publiek hun versie van een betere toekomst te presenteren.

Er is echter één ding waarmee Ingels zich van andere veelgeciteerde sprekers onderscheidt. Naast gevatte oneliners en kekke PowerPoints-presentaties heeft hij ook praktische oplossingen te bieden. De BIG-gebouwen zijn dan ook altijd een belofte dat het leven van mensen dankzij hen beter wordt.

Tekst: Michael Moorstedt

Voor meer informatie:

www.big.dk

“Hot to cold – An Odyssey of Architectural Adaptation”, Taschen Verlag 2016

Foto: Bjarke Ingels ©Steve Benisty

Foto boven aan de pagina: Concept van het nieuwe museum van Audemars Piguet in Vallée de Joux, Zwitserland, waar de Zwitserse horlogemaker sinds 1875 gevestigd is ©BIG

Media cart Contact Naar boven